Уллу шаирлер гьар заманда да оьзюнден сонг яшагъан наслулар булан асруланы боюнда ругь, пикру, гьис якъдан замандашы болуп гелген. Бизин Уллу Шаирибиз Йырчы Къазакъ да, озокъда, гьалиги заманда яшайгьан гьар къумукъну да ругь сырдашы, пикру къурдашы... Артдагъы йылларда буса ол айрокъда ювукъ болуп къалды. Себеби не экен?
Дюнья чар йимик айлана деп къумукълар негьакъ айтмагъан. Оьтген гюнлеге ошайгъан гюнлер тарихде де къайтып дегенлей гелип къалагъан гезиклер кёп ёлугъа. Йырчы Къазакъ яшагъан "девюр-девюр, питне девюр заман" янгыдан гьали бизин башыбызгьа къобуп къалгъан йимик тюгюлмю? Шо оьзюню "питне девюрюн" ажайып гючлю кюйде суратлагъан. Къазакъ янгыз оьзюню замандашларына тюгюл — гележек наслулагъа да насигьатларын-васиятларын къоюп гетме сюйгенде йимик. Гьалиги заманыбызгъа оьтесиз бек къыйышагъан сатырлары ону кёп, оланы барысын да бу макъалада гелтирме имканлыкъ ёкъ, шо гёзден Йырчы Къазакъны янгыдан охуп чыкъмакъны охувчулагъа таклиф этип, мунда бир-эки мисаллар булан тамамланайым.
Гьали болгъан янгы байлар, гьакимлер оьзлени айланасына кёбюсю нечиклени жыя?
("Насип")
Гьалиги "къара къулгъа дёнген" оьзденлени де, янгы "ханланы" да "юз дынкъы" ёкъму? Кеплер янгы "темир тузакълагъа" тюшмедими, "канадагъы гюн тиймеген юртлагъа кант эте деп, айып этме" де кимни тили айланар? Алдын Къазакъ да, ону йимик минглер де гючден сюргюн этилип йиберилеген Сибирлеге, гьали чарасызлыкъ гюч этип, къумукълар шо сувукъ Сибирлеге, сайки, "оьз гёнгюлден" минглер булан гетип турмаймы?! Гьали де кёп къумукълар "жан агъалар, сизге дуа аманат" деп,
Амма Йырчы Къазагъыбыз ругьдан бютюнлей тюшмей, къысмат учун чалышмакъны, тарыкъ буса, ябушмакъны-чабушмакъны янын тутуп, оьзден кюйде "эр герек!" деп, бир-бир муратларына етме бажарылмай къалса да, "тап алашасын сатайым!" дел эркек сёзюн айта, бизин де яшавдан кюсмей, къыйынлыкъланы тюбюнде янчылмай яшамакъгъа чакъыра деме ярай.
Гьалиги замангъа лап да арив къыйышагъан бирдагъы бир ону асарын берейик.
Магьаммат-апенди Османовгъа язылгъан кагъыздан