Abdulhamit Batırmurzayew Yaxsaylı qumuq ahlüde tuwğan. Onu atası Nuhay belgili yarıqlandırıwçu, alim, qumuq prozanı kürçüsün salğan adam, belgili inqılapçı Zaynalabitni de atası. 1919-nçu yılda atası da, ulanı da denikinçileni qolundan art-artından öltürülgen.
A.N. Batırmurzayewge 16 yıl bolağanda atası wa ahası öltürülgenlik onu yüregin rahat qoymağan. Nuhaynı qatını, Zaynalabitni wa Abdulhamitni anası, şo zamanğı aldınlı adamlanı yañı ideyaların alhan.
A.N. Batırmurzayew 1903-nçü yılda tuwğan. Yurt şkolada oxuğan, pedagoglanı xas kursun bitdirgen. 1923-1926-nçı yıllarda şkolada dars bergen wa şo bir waqtini içinde qumuq tilde çığarılağan "Yoldaş" gazetni cawaplı sekretarı bolhan.
1926-1930-nçu yıllarda Simferopolda Qırım paçalıq pedagogika uniwersitetni filologya fakultetinde bilim alğan. 1930-nçu yıl Tilni wa pikrunu institutunu aspirantı bolğan. Barıbızğa da belgili til axtarıwçu akademik N.Ya. Marr onu ilmu yolbaşçısı bolhan. Dört yıl ötüp, ol "Qumuq tilni tarixi tamurları" degen temada ilmu işin yaqlağan, dahıstanlılanı arasında iñ birinçiley filologya ilmulanı kandidatı degen at alğan. Görmekli akademik İ.A. Meşaninow da A.N. Batırmurzayewni ilmu işine ör qıymat bergen wa, şo ilmu işni ölçewlerini gengligin hisapha alsa, oğar ilmulanı doktoru degen alim atnı bermege de tiyişli görgen.
1930-nçu yıl, aspiranturada oxuy turup, Abdulhamit Qırım paçalıq pedagogika institutuna (KGPİ) dars beriwçü bolup, 1931-1933-nçü yıllarda busa til ilmular fakultetini dekanı wa kafedranı başçısı bolup çalışğan. Şo yıllar wa şondan soñhu yıllarda ol bir waqtini içinde Qırım ASSR-ni Til wa adabyat ilmu-axtarıw institutuna da yolbaşçılıq etgen.
Qırımda işleygen yıllarında ol özün ör bilimli wa teren oylaşıp işleygen alim hisapda tanıthan. Kollektiwni arasında onu ullu aburu bolhan, adamlar onu ötesiz köp süye bolğan. Muna bulay hal oğar 1937-1938-nçi yıllarda Dağıstandan gelgen yalğan kağızlaha göre Sibirge yiberiwden qutulma kömek etgen. Şo balahdan onu inamlı qurdaşları, yaxşı iş yoldaşları, Qırımnı ilmu camyatı qutğarhan. Muna şo qorqunçlu yıllarda KGPİ-ni alimler sowetini wa respublikanı ilmu qulluqçularını seksiyasını bürosunu alimlerini taklifi bulan pedagogika wa ilmu yoldağı ullu qulluqları wa qoşumu uçun A.N. Batırmurzayew professornu atın almaq uçun WAK-ğa berilgen.
Dağıstannı Hukumatını qanığıwlu küydegi tilewüne göre, 1939-nçu yıl A.N. Batırmurzayew Mahaçqalaha qaythan wa S. Stalskiyni atındahı Dahıstan pedagogika institutnu rus tilden dars beriwnü qaydasını wa til ilmu kafedrasına yolbaşçılıq etgen. Ullu Watan dawnu yıllarında institutda oxuw wa ilmu işlege qarayğan prorektor bolup çalışhan. 20 yıldan da artıq ol bir waqtini içinde SSSR-ni İlmular akademyasını Dahıstan filialını baş ilmu qulluqçusu bolup işlegen.
1949-nçu yıl alimni wa pedagognu qısmatında ullu buruluw bolhan. Başlap ol partiyanı Dahıstan obkomunu ekinçi sekretarı wa bürosunu çleni bolğan, 1950-nçi yıl DASSR-ni Ör Sowetine deputatlıqğa saylanğan, soñha taba ol Prezidiumnu Predsedateli bolup işlegen, RSFSR-ni, SSSR-ni deputatı etilip saylanhan, RSFSR-ni Ör Sowetini Predsedatelini zamestiteli bolhan. Özüne tapşurulhan barı da işleni ol ullu cawaplılıq bulan kütgen. Onu tanığan barı da adamlar ör qulluqlaha onu çalt ösegenine onça da tamaşa bolmahanlar. 1950-nçi yılnı başında İ.W. Stalinni "Marksizm i yazıkoznaniye" degen belgili asarı peçatdan çıqğan. Şo asarda N.Ya. Marrnı ilmu işleri wa pikruları kritika etilgen. A. Batırmurzayewni tezden gülleygen wa ohar yamanlıq sebep izlep turahanlar muna şondan paydalanhan. Partiyanı obkomunu yolbaşçılarını qararı bulan "A.N. Batırmurzayew — N.Ya. Marrnı uçenigi" degen pitneçi maqalä yazmaq tapşurulhan. Şo maqalada ol N.Ya. Marrnı uçenigi bolğanlığı kritika etilgen, "burjuazya milletçi" dep ayıplanğan. Dağıstannı hukumatı 25 yıllar alda, A. Batırmurzayew Qırımda aspiranturada oxuyğan zamanda, etilgen sorawha göre bergen cawap şoğar sebep bolğan. Dağıstanda hali bar tilleni qaysı ortaq til bolma bola degen sorawğa A.N. Batırmurzayew şolay til qumuq til bolmaha imkanlığı haqındağı pikrunu aytğan bolğan. Nege tügül de, barı da taw rayonlanı xalqları demege yarayğan küyde, yüz yıllanı boyunda qumuq tüzlügünü xalqı bulan geng küyde qatnahan wa qumuq tilni de bek yaxşı bile bolğan. Şo bir waqtini içinde onda camyatda rus tilni rolün töben etip görsetme süyegenlik birdoqda bolmağan.
A. Batırmurzayewni duşmanları, olanı arasında "lap yuwuq adamları," onu bu cawabın arxiwlerden tabıp alğan wa "burjuazya milletçi" dep ayıplahan. Olar özleni yaman işlerin partiyanı atı bulan wa partiyaha yaramaq qast bulan yürütgen. Özüne şolay qıyınlı yıllarda onu yanın tutahan adamlar tabılmahan. 1953-nçü yıl ol özünü dars beriwçü işine qaytğan wa 1957-nçi yıl, özüne 54 yıl bolahanda, xaparsızdan geçingen.
A.N. Batırmurzayew qısğa ömürünü içinde qayratlı küyde işlegen wa ilmuda özünü teren xarşın qoyğan. Qumuq alfawitni, morfologyanı, sintaksisni yoruqlaşdırğan, grammatika wa orfografya sözlügün çıharhan. Ol — ondan da artıq kitapnı wa köp sanawdahı ilmu işleni awtoru. 25 yıldan da artıq waqtini içinde ol 30 miñ sözü bulanhı Rus-qumuq sözlügün tizmekni üstünde qayratlı küyde çalışhan. Qolyazıwu hazir bolhan, tek onu sawunda çığarılmahan.