Aznawur Absamatow Mahaçqaladağı 5-çi nomerli şkolanı bitdirgen. Dört yıl yaşlanı "Watan" degen biyiw ansamblini ortaqçısı, onu solisti bolğan. Şkoladan soñ ol bir oxuw ojaqda da oxumağan, tek enniden soñ muzıkadan bilim almağa xıyalı bar.
Artdağı zamanlarda Aznawurnu yırları köplege taʼsir ete. Aznawurnu ullanası töbenjüñüteyli Suydux, ullatası Abdulağat (kaxulaylı Absamatnı ulanı edi) aytılğan arğançı, tepçi bolğan. Şo zamanlarda bir qumuq toy da olarsız ötgerilmey bolğan demege yaray. Günahlarından Allah geçsin, Suydux da İzdek İziyewa yimik xalq arada bek aburlu arğançı, yıraw hisapda tanıwlu edi. Aznawur da olanı yolun tutğan busa yaray. Bugünlerde yaşörümleni de, ullulanı da arasında ol süyümlü yırawlardan biri bolup toqtağan. Hali-halilerde Aznawur Absamatow bulan camyat bölüknü redaktoru Paxu Haybullayewa yoluğup laqırlaşıw ötgergen. Şonu oxuwçulanı tergewüne de berebiz.
- Aznawur, şkolanı bitdirseñ tügül, halige sen dağı başğa ojaqda oxumağansan. Yır dünyasına kim taʼsir etip abat aldıñ? Yırlama neçik başladıñ?
- Tüzü, mende sahnağa çığıp yırlarman, yıraw bolarman degen oy yoq edi. Özüm uçun dep karaoke klubğa yırlama yürüy edim. Bir gün şonda belgili bolğan yıraw Renat Karimowğa raslandım. Ol meni yırlayğan küyümnü eslegen, oğar taʼsir etgen busa yaray, Renat meni bulan tanış bolup, telefon nomerimni aldı. Şo klubda biz birçe yırlap da qaradıq. O zaman Renat meni haligi prodüserim İlyas Abdullayew bulan işley edi. Aradan biraz zaman getgende, onu (hali meniki de dür) prodüseri İlyas Abdullayew bulan yoluğup hallaşdıq. Şolay, men yır dünyağa qoşuldum. Gertisin aytsam, ergişige yırlamağada tarıqmı eken degen oylar da gelip gete edi. İlyas mağa onda, başğa, kemçilik yoq, yırlasa da, ergişi erkek küyde qala dep meni ruhlandırdı. Yırlar bulan dolana turup, oxuwğa çolam da yoq edi. Hali şu kasbuma göre, Allah buyursa, bir oxuw ojaqğa tüşüp bilim almağa da qastlıman.
- Saha maqamlar, yırlar yazağanlar barmı? Kimler bulan iş göresen?
- Maqamlar da, olağa göre sözler de yazağan adamlar bar. Läyla Hajimuratowa, Alipat Abdurahmanowa, Murat Bahmutow, Murat Saxayew bulan işlep turaman. Amma mağa yırlar yazma urunğanlar Dağıstandan tışda da bar. Olar yazılıp, hazirlenmey turup, olanı atların esgermekni maʼnası da yoq. Biraz alda Zalina Badrutdinowa da mağa Badrutdin ağayımnı sözlerine göre patriot yır yazğan. Men qumuqça yırlama süyüp, belgili şair Badrutdin ağaynı şiʼruların alğan edim. Ohar Badrutdin ağay dep aytağanımnı maʼnası — onu xozäykası Rawzan bajiw meni eçiwüm bola.
- Gertiden de, seni repertuarıñda yañız orus yırlar tügül yoq. Bir sama qumuqça yırlamayğanıña ne sebep bar?
- Tüzü, meni repertuarımda awtorlardan satıp alğan bir neçe qumuq sarınlarım da bar. Tek halige olanı yırlamağa bajarılmay, nege tügül men Moskwadağı "Zwuk-M" degen kompanya bulan dığar baylağanman. Olanı kömekligi bulan har yerlerde konsertler de ötgerip turaman. Şo dığarnı şartlarına göre, qumuqça tügül, özge milli yırlanı da yırlamağa ixtiyarım yoq. İñilis, fransuz, özge tış paçalıqlanı tillerinde yırlama yaray.
- Nete, milli tillerde yırlasa, şo kompanyağa zaral bolamı yada sen qumuqça yırlasañ aburuñ töben tüşemi?
- Olay da tügül. Başından tutup, men orus tilde yırlajaqman degen söz bolğan edi. Ondan qayrı da, olağa meni Aznawur degen atım da taʼsir etdi demege yaray. Olar meni dağıstanlı yimik qabul etmeyler.
- Añlaşıldı. Aznawur degende, şossağat olanı göz aldına onu yırlarına saw dünya tıñlayğan, belgili ermenili-fransuz yıraw Şarl Aznawur gele busa yaray.
- Men de şolay añladım, tek onu artından yetişip bolmasman. SÑ-de de meni yañız yırlanı güçü sayalı tügül, atımnı taʼsiri tiyip qabul eteler. Ayroqda Abxazyada meni bek tanıylar. Ondağılar saytdan taba baylawluq tutup, yırlarımnı alalar, meni bulan qatnaylar. Mağa belgili bolğan küyde, ondağı "Dinamo" stadionğa adamlar cıyılıp, yırlarımnı salıp, konsertde yimik tıñlayğan gezikler bolğan. Hali sentäbr ayda, Allah buyursa, Kislowodskide üçünçüley yañız meni konsertim ötgerilejek. Bir keren Krasnodar kraynı Armawir şaharında da oñaça konsertim boldu.
Eger men har yerden gelegen taklifleni qabul etsem, sawlay Temirqazıq Kawkaznı içinden aylanma tüşejek. Olay bajarılmay, nege tügül firmanı şartlarına göre men konsert berme bolağan yerler de belgilengen. Meni dığarımdağı şartlar yañız xarj bulan dazulanıp qalmay. Soğuw alatlanı, özümnü tawuşumnu küylendirme tüşe, fonogrammanı qollamay yırlamağa tarıqman. Fonogrammanı qollamay onçaqı yerlerde konsert bermege tınç tügül.
Dağıstanda bolağan konsertlerde de özümnü tawuşum bulan yırlamağa qast etemen. Soğuw apparatlanı san yanı yaxşı bolğan soñ, "yalğan tawuş" bulan yırlap, xalqnı başın aldatma tüşmey. Dağıstandan tışda da fonogrammağa tayanmağa ixtiyarım da yoq, şolay etsem, ondağılar şossahat mağa "sawbol, barakalla" dep, yolumnu ahına salajaq.
- Moskwadağı "Zwuk-M" kompanyağa neçik çıqdıñ? Olanı yanından taklifler boldumu, yoğese başğa yollar tapdıñmı?
- Şo kompanyağa meni prodüserim İlyas Abdullayew çıqdı, olar bulan onu baylawluğu bar edi. Halige ana tilimde yırlamayğanımnı da maʼnası — Moskwağa çıqmağa xıyalım bar. Şo sayalı da men olar bulan baylağan dığarnı buzma süymeymen. Olay dep aytmaq, men qumuq tilde yırlamay turajaqman demek tügül. Dığarımnı boljalı da bitip, Moskwada mekenleşsem, şo zaman mağa qumuqça yırlama ne ixtiyarıñ bar dep ilinegenler bolmajaq dep oylaşaman. Olar da qumuq yırlağa hürmet etip yanaşajaqlar, qabul etejekler degen umutum bar.
Hali bussahat Moskwağa yada başğa yerge çıqsam, birew de mağa söz tabıp bolmasday tetiksiz yırlamaq uçun tawuşum bulan maşhulman. Soñ, Allah buyursa, wokaldan darslanı Moskwada, tarıq bolsa, dağı da Londonda uzatma xıyalım bar. Stas Mixaylow da Londondağı wokal şkolağa yürügen. Onda çıqmağa imkanlıqlar bolar buğay. Şolar barı da meni harakatımdan hasil. Şonu uçun da men dığarım göresetegen yol bulan yürüme gerekmen. Xalqarada belgili bolğan yıraw Diana Meriusege dığarnı şartların buzğan sayalı kompanyası onu sudğa bergen. Hali oğar sud yürülüp tura.
- Men eslegen küyde, seni aslu halda lirikalı yırlarıñ köp. Patriotluqğa, başğa temağa bağışlanğanların nagäh da bir yıraw da yırlamay. Ne sebepden?
- Patriot yırlarım birdoqda yoq dep aytmağa bolmayman. Misal uçun, "Tansuyut wse" degen Kawkaznı haqındağı yırım bar. Gertisin aytsam, qarawçular lirikalı yırlağa bek hasiret, olanı ruhlanıp qabul eteler. Bilmeymen, negerdir, men his etegen küyde, xalqnı arasında köpler yırlarımnı harisin uşatalar, şolar adamlanı awzunda da bola. "Leyli" degen yırımnı ayroqda Dağıstandan tışda da yırlaylar. "Tansuyut wse" degen yırım bulan meni Çergesdegi "Dewätaya wolna" degen xalqara telekanalğa çaqırğan edi. Şonda şo yırım ondağılağa bek taʼsir etdi. Natijada mağa onda aqça sawğat tapşurdular.
- Adatğa, talaplağa göre de, eger yıraw birew de bahana tapmayğan küyde xalqnı yürek bawların cımırlatıp yırlama süye busa, yaxşı küyde işlemege de tarık. İñ başlap tawuşuñnu küylep oñarağan adam bolma tüşe. Sen wokalğa yürüymen dep esgerip de qoyduñ. Kimler bulan iş göresen, olar kasbuçular sama dürmü?
- İñ başlap meni tawuşumnu küylep, tiyişli yerine salğan aytılğan yıraw Tahir Quraçew boldu. Ol muzıka yaqdan meni birinçi muallimim demege yaray.
Soñ wokaldan bugünlege yerli añlı tawuşu bulanğı tabasaranlı yıraw Camilä Hamzatowa, dağı da esgersem, opera yıraw Swetlana Musayewa bulan işleymen. Yañız tawuşumnu hayın etip qoymaylı, men biyiw yaqğa da (xoreografya) tergew beremen. Xoreograf Zumurut Yusupowna bulan iş gördüm. Olay da, qarawçular, tıñlawçular bulan neçik qatnama, söyleme tiyişli busa, şo yanından da mağa dars beregenler, üyretegenler bar.
- Aznawur, sen hali de melte yimik ulansan. Sağa yañı 20 yıl bitgen. Yaşawuñda xıylı aylanmalardan, qatğaqlardan ötmege de tüşejek. Nege tügül, adam qıyınlıqlarda çınıqmasa, tınçlıqda üstünlüklege yetişmey. Seni aldıña toğaslar salma qarayğanlar, gülleygenler bolamı?
- Ozoqda, meni çağım yaş busa da, tek psixologyama taʼsir etegen, qarsalayğan gezikler bolğan. Gülleymi, bilmeymen, tarıqsız, namart işler etme qarayğanlar, qıyıqsıtağanlar bola. Qaydağı xabarlanı yayıp, göñümnü buzma harakat etegenler de bolğan. Şou-biznes tarmaqda bek qıyın bola eken. Psixologya yaqdan da bek yaman taʼsir, güç ete. Eger aytdı-quytduğa, namartlıqğa tergew ete tursam, zamanım nehaq getegenden qayrı da, onu sawluğuma da zaralı tiye. Misal uçun, bir keren fonogrammanı qollamay, özümnü gerti tawuşum bulan yırlap turağan waqtide, birewler apparatlanı tawuşun az etip qoyğan edi.
Lap da tamaşa etgen aytdı-quytdu, sayki, men narkotikler qollay degen xabar arağa çıqğanlıq boddu. Ömürümde de men şoğar yuwuq bolajaq adam tügülmen. Prodüserim İlyas Abdullayew har zaman mağa: "Aytdı-quytdu yürütgen sayın, sağa onu paydası tiye. Nege tügül, şolar seni gelejegiñ barnı, cahil yırawlanı arasında olanı birinden de qalışmayğan pahmulu ekeniñni göterip bolmaylar, gülleyler. Seni xalq uşatağannı bile, şo sayalı qaydağı xabarlanı da yayalar. Sen şoğar tergew bermey, qulaqasmay qoysañ, olar yalqıp toqtajaqlar",- dep maslahat ete. Şonu uçun da men özümnü hayımnı etip işleymen, şo da mağa yüregime balham bola.
- Qurdaşlarıñ da köpdür. Seni uçun qurdaşlar neçik bolma gerek?
- Hali dört de yanımnı aralağanlar qurdaşlarbız dep aytalar. Bilmeymen, aradan zaman getip, ömür çağım 30 yıllağa yetişgende gerti qurdaşlar kimler ekeni açıq bolar dağı? Qurdaşlar qıyınlı gün tabular dep aytıla. Qıyınlı günnü biribizge de Allah görsetmesin.
- Özüñe çer etip, yaşaw yoldaş tañlağanmısan? Qızlarda neçik xasyatlanı uşatasan?
- Halige men birewge de göz salmağanman, tek, meni hisabımda, qızyaşlar saw-salamatlı, taza, halal bolğannı, ahlüsüne, ojağına amin bolup yaşağannı süyer edim.
- Seni kim giyindire? Özüñnü modelyeriñ barmı?
- Halige belgili modelyer Gala Umaxanowa kostümler taklif etip, onu bulan baylawluğum bar. Ol oñarğan kostümlanı giyemen.
- Bizin gazetibizni oxuwçularına, yaşörümlege seni yorawlarıñ...
- İñ başlap, barına da sawluq yorayman. Nege tügül, sawluq yoq busa, adamnı yaşawda da göñü bolmay. Yaş nasluğa çıdamlıqnı, ullular bulan hallaşıp, olanı nasihatlarına tıñlap yaşamaqnı, oylaşıp, aqnı-qaradan ayırıp bilmekni yorayman.
Opublikowano: gazeta "Yoldaş", 26 awgusta 2011 g.