Xasawürt rayonnu Botayurtunda 1920-nçı yıl tuwğan Camaldin Mahammatowiç İsayew 1940-nçı yıl Qızıl Armiyanı sıdralarına çaqırıla. Gwardiyaçı serjant C.İsayew atışıwçulanı bölügünü komandiri hisapda duşmanğa qarşı yabuşa.
1945-nçi yılnı yanwar ayını 29-nda, faşist Germanyanı territoryasında yürülegen qattı uruşlanı waqtisinde awur yara tiyip, onu uçun daw tamamlana. Üstünlüknü günün Camaldin Donesk oblastnı Makeyewka şaharını gospitalında qarşılay.
Bu yıl Camaldin Mahammatowiçge 90 yıl tamamlana. Busa da, şo çağına da qaramaylı, onda hali de güç saqlanğan, özü de quwzaq wa şat yürekli adam.
Beşinçi klasnı bitdirginçe Camaldin ata yurtundağı şkolada oxuy, soñ Endirey şkolada bilim alıp çığa wa texnikumğa tüşe. Tek bir türlü sebeplege göre, texnikumdağı oxuwundan ayrılma borçlu bola. Yurtlularını köbüsü yimik, ata yurtundağı kolxozda zahmat töge. Soñ MTS-ni direktoru etilinip belgilene. 1940-nçı yıl asger qulluqğa çaqırıla. Ol Lwow oblastğa, soñ sovet-german dazuğa baqdırıla. Camaldin İsayew wa onu bir polklu yoldaşları dazuboy şaharda yerleşe. Munda asger qulluqçulanı dawğa hazirlewde, duşman bulan betge-bet turup, tutuşup-sülçe bulan çabuşup yabuşuwnu, sawut bulan atışıp, duşmannı yoq etiwnü ustalığına üyretiw aslu yer tuta. Şo üyretiwleni barı da curalarında Camaldin lap yaxşı qıymatlanı qazana. Asger üyreniwlerde yetişgen üstünlükleri uçun şabağatlaw hisapda onu polk şkolağa oxuma baqdıralar.
Camaldin Mahammatowiçni asgerlik yaşawunda onu daimlikge esinde qalğan bir mühletini üstünde toqtama süyemen. Şo geçe kök teşilgen yimik yawa. Qarawulda toqtağan bu cahil woin birden-eki üstüne birew gelegenni es ete. "Toqta! Gelegen kimdir?"- dey. Belgisiz adam, başın yabıp: "Men diwizyanı komandirimen",- dep cawap bere. Qattı yañurnu awazından o tawuş kimniki ekenni añlama bolmay. Tergewlü qarawul hisapda Camaldin: "Yeriñde toqta! Alğa bir abat da alma! Terbenseñ, urajaqman!"- dep, qattı küyde buwara wa tuwulunğan halğa baylawlu bolup qarawul punktğa signal bere. O belgisiz adam busa, signalğa göre qarawul punktdan tiyişli adamlar gelginçe, nas kölde yatıp turma borçlu bola. Qarawul punktdan yetişip gelgenlege "geçegi qonaqnı" da tapşurup, C.İsayew paraxat bola.
Qarawul punktda tutulğan adam kim bolğannı toqtaşdıralar. Ol, gertiden de, diwizyanı komandiri bolğan. Munda oğar opuraqların qurutma wa alışdırma kömek eteler. Bu "yaman xıyallı nizam buzuwçu" erten bolğunça munda tura. Diwizyanı komandiri bulan bolğan bu işden soñ, C.İsayewni eskadronnu komandiri çaqıra.
Ofiserleni cıyınında diwizyanı komandiri de bola. Masxara-ilanqı bulan ol geçe bolğan işni haqında xabarlay. Camaldinni es etip, oğar boqçanı tapşura wa ilyaqlı küyde: "Muna, yoldaş ofiserler, bu dür sizge gerti sovet soldat",- dey. Dağı da ol polknu komandirine özünü atından İsayewni xas delosuna barakalla yazmaqnı bildire.
Daw başlanma on gün qalğanda, Camaldin oxuğan şkolanı naçalnigi ol Leniñrad şaharğa ör ofiser şkolağa yiberilegenni bildire. Oxuma imkanlıq açılğanına Camaldin bek şat bola. Tek, ne amal, ala-saladan başlanğan daw barı da adilli planlanı yıra. Ol qulluq etegen asger bölük daw ahwalatlanı boyunda bola. Dekanki degen posölokda nemis yelewçülege qarşı awur dawlar yürüle. Qanlı uruşlanı waqtisinde yañız bir neçe soldatğa tügül ese esen-aman qutulma wa frontnu linyası ötegen Edil boyğa yetişme bajarılmay.
Dawnu yıllarında tas etgen sawut yoldaşların, dağılğan şaharlanı wa yurtlanı, qamawnu qahrulu wa aç aqubaların ullu paşmanlıqda esge ala. Üstünlükge inanıw soldatlanı yüreklerine isiw bergenni, Watanın, öz topurağın qoruma bolajağına, namart duşman dağıtılajağına inamlıq bolğannı haqında ruhlanıw bulan xabarlay.
1942-nçi yıl noyabr aynı 19-nda duşmannı asgerlerine qarşı etilgen ullu hujum şo umutlanı yaşawğa çığıwunu başı bolup toqtay. Bir neçe günleni içinde bir neçe nemis diwizyalar dağıtıla wa köp sanawdağı faşistler yesir etile. C.İsayew qulluq etegen asger bölük Dneprge yetişe. Nemisler qazaplı küyde qarşılıq bildire wa özenni birisi yağasına çıqma bek qıyın bola. Şo yabuşuwlanı waqtisinde C.İsayew, pulemötu bulan urup, bizin woinlege kökden taba toqtawsuz atışağan duşmannı samolötun tüşüre. Şo qoççaqlığı uçun ol Qızıl Yulduz orden bulan sawğatlana.
Yaralanmay daw ete turup, Camaldin Mahammatowiç Belorussiyağa yetişe. Soñ Polşa, Drezden...
Ol ötgen uzaq daw yıllanı waqtisinde duşmannı güllesinden onu Allah saqlağan. 1945-nçi yıl yanwar ayda C.İsayew özleni asger bölügü bulan birge german topurağına ayaq basa. Camaldin Mahammatowiç aytağan küyde, şo yıl yanwar aynı axırı bek suwuq bolğan. Şu zamanğa yerli bir yeri de tırnalmağan İsayewge duşmannı güllesi yetişe, butunu süyegin teşip çığa. Yarasını güçlü awurtağanına da qaramaylı, Camaldin süykele, tek şo mühletde qırıyında mina atıla wa onu yarqıçı qursağına tiye. Köp qanı getip, esin tas etgen küyde ol suwuq qarnı üstünde eki sahatğa yuwuq qala. Nasipge, yoldaşları yetişip gelip, sanbatğa yetişdire. Şo geçe operasya etip, onu Donesk oblastnı Makeyewka şaharındağı gospitalğa baqdıralar. C.İsayew gospitalda daw bitginçe yata. 1945-nçi yıl gospitaldan çığa, tek üyge qaytma bajarılmay. Camaldin Mahammatowiçni Donesk şahardağı asger bölükge baqdıralar wa ekspeditor etip belgileyler.
Dawdan soñ da asger qulluğun kütüp, ata yurtuna qayta wa 1948-nçi yıl üylene, tatıwlu ahlü qurup, oljası bulan 52 yıl birçe yaşay (ahlüsü 2000-nçi yıl geçine). Bu er-qatın dört awletni — eki ulannı, eki qıznı ösdüre wa tarbiyalay.
Hürmetli Camaldin Mahammatowiç, sizge yaxşı sawluq, amanlıq, yaxşılıq wa paraxatlıq yoraybız!
Qalsınbek Abdurahmanow, Rossiyanı Curnalistlerini soyuzunu çleni.
Opublikowano: gazeta "Yoldaş" // 30.04.2010