Kämil Aliyew: "Tilde, pikirde, işde birlik" şo ruhda çalışmağa zaman gelgen"

Barıbızğa da belgili bolğanı yimik, artdağı waqtilerde Rossiyanı da, Türkiyanı da dos aralıqları dağıdan-dağı bekleşe bara. Ekonomika yaqdan da göterilip barağan bu paçalıq özünü topurağında köpleni qarşılağan, qanatını tübüne alıp sıyındırğan. Türkiyada qulaç yayıp qarşılayğanlanı biri "Yoldaş" gazetni baş redaktoru Kämil Mahammatsalihowiç Aliyew de dür dep aytmağa yaray. Ol özü de Türkiyanı öz watanı yimik qabul etip, onu madanyatın da, adabyatın da, ayroqda tarixin de tındırıqlı axtarıp, ilmu maqalalar yazıp çığarğan. Bugünlerde de onu Türkiya bulanğı tığıs baylawluqları uzatıla, bekleşe. Ondağılar da K.Aliyewni bar yerin unutmay, hali-halilerde Türkiyada ötgerilgen ullu ahamyatlı çarağa çaqırıp, şonda ortaqçılıq etip qaytğanı biraz bola. Şolay ahwalatnı tergewsüz qoyma yaramayğanın hisapğa alıp, men onu bulan laqır etip, onu sizin tergewügüzge berme toqtaşdım.

– Sizin tezden berli Türkiyanı, camyat, paçalıq wa ilmu qurumlar bulan aralığığız barı belgili. Onda barıp gelgenigiz de biraz zaman bola. Saparğa çıqmaqlığığıznı sebebi ne edi?

– İül aynı başında otpuskağa çıqmağa gerek edim. Tek şo günlerde qarawullanmağan küyde, Yalowa folklor wa yarıqlandırıwçu sentrdan meni atıma çaqırıw kağız geldi. Şonda: "13-nçü keren Yalowada ötgerilegen türk xalqlanı madanyat günlerini programmasına qoşulğan türk milletleni maʼlümat qurallarını baş redaktorlarını gengeşine sizin de çaqırabız", — dep yazılğan edi. Bu har yıl bolağan ahwalatnı aslu muradı — türk dünyasında yaşayğan xalqlanı wakillerin bir-biri bulan yoluqdurmaq, tanış etmek, har türlü, ayroqda kultura masʼalalağa ahamyat berip, olanı arağa salıp oylaşmaq, pikru alışdırmaq. Yeri gelgende esgereyim, bu gezik şonda 23 paçalıqdan gelgenler ortaqçılıq etdi.

– 23 paçalıqdan barğan gazetleni redaktorları bulan yoluqğan soñ, arağa köp paydalı masʼalalar da çıqğandır. Şo ahamyatlı çaranı aslu muradını haqında açıq etsegiz ariw bolur edi.

– Bu yılğı bayramnı programmasına bir-birin tolumlaşdırağan üç türlü gengeş çara qoşulğan edi. Birinçisi, folklor ansamblleni festiwalı, ekinçisi, türk milletli şairleni yoluğuwu, üçünçüsü de, maʼlümat qurallanı baş redaktorlarını gengeşi. Türk xalqlanı maʼlümat qurallarını redaktorları yoluğağanı bu dörtünçü gezik. Bu bayram dünyanı bir gözel yeri, buççağı, Atatürk de köp süyegen kurort şaharlanı biri Yalowada boldu. Atatürknü sawunda onu rezidensiyası, paçalıqnı yolbaşçıları yal alma barağan yeri bolğan. Şonu uçun da, onu şo şaharğa yüregi tarta bolğan busa da yaray.

Bizin gengeşni haqında aytsam, şonda arağa salıp oylaşmaq uçun eki tema belgilengen edi. Birinçisi: "Atatürk wa Türk dünyası, ekinçisi: "Türk xalqlanı folklorun dünyağa tanıtıwda maʼlümat qurallanı rolü". Olağa baylawlu aldanoq hazirlengen dokladlanı da talap ete ediler. Meni temam: "Atatürk wa Dağıstan" edi. Aldan berli adatlanıp ötgerilip turğan çaralar bulan teñleşdirgende, haligi qurultaynı öztöreçeligi munda yañız türk xalqlanı wakilleri cıyılıp qalmaylı, olar bulan tarixler, asrular boyu bir watanda, bir topuraqda yaşay turup gelegen özge bizge qardaş milletleni folklor kollektiwleri de, süyse şairleri yada redaktorları bolsun, olar da ortaqçılıq etegen bolğan. Şonu uçun da, bu on üçünçü türk dünyasını madanyat günlerinde folklor kollektiwleni de hisapğa alğanda, 800-den de artıq adam ortaqçılıq etdi. Bizin maʼlümat qurallanı redaktorlarını gengeşinde 23 adam bar edi. Olanı arasında aslam qoşum etgen türklerden qayrı da, Afğanistannı, Serbiyanı, Rumınyanı, Başqırtıstannı, İraqnı, Qazaxstannı, Azerbayjannı wa özge ülkeleni wakilleri de bar edi.

– Men bilegen küyde, tezde olay qurultaylağa yañız türk xalqlanı wakilleri çaqırıla edi. Hali başğa milletleni de qurşayğan bolğan. Baliki, onu da bir maʼnası bardır?

– Gertiden de, alda qurultaylarda aslu halda yañız türk milletleni wakilleri ortaqçılıq ete edi. Artdağı yıllarda ötgerilegen gengeşlege özge xalqlanı da wakillerin qoşmaqlığı — olanı da bizin türk dünyasını, madanyatını taʼsirine tartmaq. Tüzü, olar hali bolğunça da türk madanyatnı taʼsir maydanında yaşap gelgen. Ondağılar aytağanğa göre de, türk milletler özge xalqlağa qoşulup bir watanda, bir topuraqda qardaşlıqda, dosluqda yaşap gelgen, enniden soñ da olanı bizden ari tebermey, gelişip, şo merdeşleni saqlamaq muratda etilinegen çaralar ekeni añlaşıla. Onu açılıwunu haqında aytma süyemen. Türk dünyasını madanyat günlerini açılıwu parad bulan başlandı. Şo barı da har yerden gelgen delegasya cıyılıp, bayram opuraqlar da giyip, şaharnı bir başına Respublikanı maydanı degen yerge bağıp yürüdüler. Axşam busa, açıq hawa teatrında konsert programması, folklor ansamblleni çığışları bulan bayram uzatıldı. Soñ madanyat programmağa göre, gözel kurort şaharnı har yerlerinden awtobuslar bulan bizin gezetdiler.

– Şonda sizge qumuqlanı, olanı belgili adamlarını, tarixini haqında laqır etmege imkanlıq boldumu?

– Men örde de aytıp getgen küyde, meni dokladımnı teması: "Atatürk wa Dağıstan" edi. Siz de bilegen küyde, Atatürk azatlıq, xarlısızlıq uçun yürülgen dawlanı, türkler aytağan küyde, Qurtuluş sawaşnı yıllarından tutup da bizge, kawkazlılağa, Dağıstanğa, türk xalqlağa tergew etip gelgen. Soñ da, Rossiya bulanğı aralıqlanı boldurmaq uçun çaralar görgen. Şoğar biz bilegen de, bilmeygen de misallarda, oğar baylawlu sırı açılğan da, açılmay turağan da ahwalatlar bar. Men dokladıma göçgünçe, Atatürknü paçalıqnı başın tutğan zamanda aytğan sözlerin esgerme süyemen: "Bugün Sowetler Birligi (Sovet Soyuzu) dostumuzdur, xonşubuzdur, yaqçıbızdır. Bugün bizin bu dosluqğa girejegibiz bar. Amma, zaman getip, ne bolajaqnı bilmege qıyın. Dünyalar alışınmay turmas. Demek, o zaman Türkiya ne etejegini, ne işler görejegibizni (özge xalqlar da) bilme gerek. Bizin bu dosubuznu idarasında (Rossiyanı haqında aytıla) tili bir, dini — inançı bir, özü bir qardaşlarıbız bar. Olanı unutma gerekmeybiz, hazir turma tarıqbız. Hazir turmaq, hazir bolmaq o günleni heç bir iş etmeyli gözlep turmaq tügül. Milletler buğar neçik hazir bolup bola. Ozoqda, ruh yaqdan qurulğan köpürleribizni buzulma qoymay saqlamaq borçubuzdur. Tilibiz bir köpürdür, tarixibiz bir köpürdür, dinibiz, inançıbız bir köpürdür. Tamurlarıbıznı axtarıp, tarixibizni içinde bütünleşmege borçlubuz. Olar bizge yetişejek, bağajaq dep turmağa gerekmeybiz (Rossiyanı içinde yaşayğan türk xalqlanı esgere). Biz özübüz olağa zamanında yetişmege gerekbiz".

Bu sözleni geltiregenim, Türkiyanı o zamanğı Prezidenti Mustafa Kemal Atatürknü, ayroqda, Rossiyağa baqğan tış politikasın şu kalimalar açıq ete, yaxşı küyde añlatadır dep esime gele. Ol bu sözlege de kürçülenip, tayanıp, politikasın da yürütgen. Misal uçun, Atatürk Dağıstanğa baylawlu da, munda ne bolup turağanğa, ne yolğa tüşgenge tergew ete bolğannı bilebiz. Oğar baylawlu bir misal geltirme yaray. 1920-nçı yılda dağıstan xalqlanı respublikası qurulğan zamanda Atatürk şo ahwalatğa ör qıymat berip, Leninni de, Calal Qorqmasownu da atına qutlaw radiogramma yibergen. 1921-nçi yıldan tutup, Atatürk Rossiyağa özünü wakillerin baqdırıp, Lenin bulan diplomatya aralıqlar tuta. Şo Türkiyanı Rossiya bulanğı aralıqlarını gelişiwünde Calal Qorqmasownu da ayrıça qoşumu bola. Bola degende, misal uçun, Moskwa bulanğı Dığarğa qol salmağa dep, Türkiyadan gelgen delegasya, tarixi maʼlumatlağa göre, iñ başlap, Temirxan-Şurada bola. O zaman Calal Qorqmasow respublikanı birinçi hukumatını başçısı bolup işlep tura bolğan. Munda türk wakiller bulan söyleşiwler yürüte, soñ olar bulan birçe Moskwağa barıp, dığarğa qollar da salına.

Leninni tapşuruwuna göre dığarğa qol salğanlar ekew bar. Birisi, Rossiyanı o zamanğı tış işleni ministri Çiçerin, birewüsü — WSİK-ni çleni Calal Qorqmasow. Şo misal, Atatürk de, Lenin de C.Qorqmasowğa neçik inanağanın görsete. Atatürknü tuwra aralığı bolmasa da, 1918-nçi yılnı oktäbr aynı 7-sinde bizin Anci-Qalanı (Port-Petrowsk) Biçeraxowdan, aq asgerlerden azat etgen güçler türkler bolğan. Bu da Türkiyanı Sovet Rossiya bulanğı aralıqların açıqlaşdırağan misal. Meni dokladım da şolay dalillege tayanıp hazirlengen edi. Ondağılar onu ariw görüp, tergewlü küyde tıñladılar.

– Ondağılar Calal Qorqmasownu çı tanımay tügüldür?

– Ozoqda, Calal Qorqmasownu atı, ayroqda kasbuçulağa, tarixni axtarağanlağa belgili busa da, Türkiyanı xalqını geng qatlawları bugün onu atın bilmeyler. Konferensiyada yürülgen söz, meni hisabımda, paydalı boldu. Aytağanım, şonda bolğan laqır kitap bolup çığajaq. Soñ da, gengeşibiz bitgende mağa şulay taklifler de boldu. Calal Qorqmasownu yaşawu wa yaratıwçuluğu, onu harakatı haqındağı kitapnı hazirlemekni taklif etdi, şonu xarjın olar boynuna alıp, türk tilde kitap etip çığarma hazir ekenni añlatdılar.

Men H.Adilow berip, eki kitap alıp barğan edim. Birisi, bu ullu çaralanı boynuna alıp ötgergen camyatnı başçısına berildi, birdağısın da şo masʼalalar bulan maşğul bolağan Stambuldağı uniwersitetni professoru Abdulwahap Qarağa tapşuruldu. Aytağanım, onu da qoluna şo sıylı kitap tüşgenlikni paydası bolajaq.

– Siz örde Türk dünyasını madanyat günlerin ötgermek uçun qurulğan programmağa birdağı çaralar qoşulğan edi dep esgerdigiz. Şo çaralanı haqında da açıq etip aytsağız yaxşı bolur edi.

– Durus. Şo programmağa göre, türk milletleni şairlerini de gengeşi boldu. Tüzü, çaqırılğanlar köp bolsa da, tek onda onçaqı adam qurşalmağan edi. Har türlü paçalıqlardan gelgen on şair bolğandır. Bizden barğan şairler yoq ekenge, onda da mağa ortaqçılıq etme tüşdü. Men olağa şair tügül busam da, bir-eki söz aytmay turup bolmayman dedim. Aytmay turup bolmayğanıma da bu yıl biz, Dağıstanda belgilenejek ullu ahwalat sebep ekenni añlatdım. Aytağanım, türkler de aytğan küyde, ullu milli şair-yabuşuwçu Yırçı Qazaq tuwğanlı 180 yıl bola. Oğar baylawlu konferensiyalar, sessiyalar ötgerilip, soñ bayram da bolajaq. Şonu da esgerip, onu yaşawuna, yaratıwçuluğuna baylawlu qısğaraq maʼlumatlar da berip, Yırçı Qazaqnı şiʼrusu 1879-nçu yılda Türkiyada çıqğanını haqında da aytdım. Oğar da olar bek tamaşa etdiler.

Soñ da, bir de bolmağan küyde, artdağı on yılnı içinde Türkiyada onu şiʼruları toplanıp, üç keren kitap bolup çığıp tura. 1990-nçı yıllarda yañırtıwlanı zamanında onda Yırçı Qazaqğa baylawlu axtarıwlar başlanğannı, oğar ullu iştahlanıw bulan yanaşağanı haqında da qoşdum. Olay da, dünyanı ölçewündegi ullu şairni bir şiʼrusun sama oxumay qoysam, birdoqda qıyışmas dep onu "Asxar taw" degen şiʼrusun göñümden oxudum.

– Türkiyada Y.Qazaqnı kitapları çıqğan soñ, onu az-köp busa da bilegenler yoq tügüldür?

– Tüzü, birleri bilse tügül, başğaları, yaş taypa bilmey edi. Meni biraz tamaşa da etdirdi, Qırımdan gelgen bir cahil şair ne qumuqlar, ne Yırçı Qazaq kim ekenin bilmeygeni. Oğar da tamaşa bolmağa tüşmeydir. Nege tügül, olar sürgünlege de tüşüp, yaşawnu köp qıyınlı tolqunlarından ötmege bolğan. Şonu uçun da, olar haligi dewürde özler kim ekenni, yaşawun, tarixin yañıdan axtarıp, yañırtıp turağan xalq. Dağı da bir yanın esgerme süyemen, onda bir-birew bulan qatnamaq uçun tarjumaçılar tarıq bolmay. Har kim ya türk, yada özleni türkçesinde söyleme gerek.

– Bizden de bir sama şairni çaqırğan edi busa, dağı da ariw bolur edi.

– Ozoqda, bolur edi. Tek men şo masʼalanı da göterdim. Olar enniden soñ bizin qumuqlardan da bir folklor ansamblni, bir curnalistni, bir de şairni çaqırmağa razi boldular. Allah buyursa, gelegen yıl bizinkiler de Türkiyağa barar dep umut etemen.

Onda ortaqçılıq etgenim sayalı mağa razilik hisapda Razilik kağız da tapşurdular. Söz arağa çıqğandan soñ, aytıp qoyayım. Qarawullanmağan küyde redaktorlanı gengeşin yürütegen üçewnü arasına meni de qoşdular. Şo da bizge olar neçik yanaşağanın görsetegen misal demege yaray.

– Türkler gengeşleni, madanyat çaralanı, bayramlanı qurumlu küyde, ör darajada ötgerip bolağan xalq çı dür.

– Bayram degende, birdağı şo günlege raslanğan ahwalat boldu. Aytağanım, Yalowa şaharnı greklerden azat etiwünü, qutğarıwunu 89 yıllığın belgilep, bek ullu bayram boldu. Şonda muqayatlı küyde hazirlengen asgerleni paradı yürüldü. Soñ da, şo günlege qarşı bolğan 18-nçi iülda Kawkaz biyiwleni konkursu da, gala-konsert bulan tamamlandı.

Dağı da aytsam, şairleni gengeşinde çığıp söylegen soñ, meni yanıma şossahat Stambulda çığağan gazetden bir curnalist geldi. Ol mağa: "Men Türkiyada qumuqlar yaşayğan yurtda bir neçe yıl işledim. Qumuqlar bek ixtilät-masxaranı, qonaqlıqnı süyegen, hayranğa qaldırağan xalq", — dedi. Balıkesir şaharnı yuwuğunda yerleşgen Quş Doğazı degen aldan berli qumuqlar yaşayğan yurt bar dey. Men olay yurt barnı birinçiley eşitdim. Şo curnalist meni o yurtda yuwuğum bar dep kise telefonun alıp, munda seni Dağıstandan gelgen qumuq qardaşıñ bar, tanış bol, onu bulan söyle dep telefonun mağa uzatdı. Şo adam bulan ekibiz de telefondan salam berip soraşdıq. Ol meni şossahat özlege qonaqlay çaqırdı. Tek mağa onda barmağa imkanlıq yoq ekenni añlatdım. Bajarılğan edi busa, şo yurtğa barğan busam da yarajaq edi.

– Türkiyada sizge iñ de taʼsir etgen ne boldu?

– Har zaman men Stambulda bolğanda, şonda barıp girmey qaytmayğan üç yer bar. Birisi, Soltan-Ahmatnı mejiti, ekinçisi de — Soltan-Murat padişahnı türbesi. Soltan-Ahmatnı mejitini qırıyında onu türbesi de yerleşgen. Bulay aytğanda, mawzoley. Onda özünden qayrı da, barı da awletleri, dos-qardaşı gömülgen. Bu gezikde de qonaqüyde sumkamnı da qoyup, şossahat şonda tüzlendim.

Namaznı zamanı bolmasa da, Soltan-Ahmatnı mejitinde köp xalq bar edi. Şonda yarım sahatlar olturup, oylaşıp, dualar da oxup, hali enni taman, özge yerlege de barayım dep çıqmağa men de boldum, kök teşilgen yimik bek güçlü yañur yawdu. Bu da bir sıylı alamatdır, onu bereketi dep qoydum. Şo küyümde busam da, Soltan-Ahmatnı türbesine barıp, onu atın esgerip dualar oxudum. Olay adamnı üstüne barmay qoymaqnı ayıp işge hisaplayman. Nege tügül, Soltan-Ahmat bizin tarixibizni, qısmatıbıznı çetim dewürlerinde Türkiyanı, osmanlılanı padişahı, yolbaşçısı bolğan. Onu qumuqlağa yanaşıwu da belgili. Misal uçun, 1604-nçü yılnı noyabr ayında oruslanı asgerleri Tarğunu, özge yurtlanı, Qumuqstannı topuraqların yelep ala. 1605-nçi yılda Soltan-Mut da, Gereyxan da olanı azat etmek uçun harakatın başlağanda, bizge kömekge Şiriwandağı türk asgerler gele. Olanı bizge men örde atın esgergen padişah Soltan-Ahmat yibergen. Oğar waziri bizdegi halnı haqında yetişdirgende, Soltan-Ahmat aytğan sıylı sözler bar: "Qumuqlar bizin qazileribiz, olanı biz kapirleni aldında yañız qoymasbız, kömek eterbiz", — dep türk asgerleni yibergen. Şo 1605-nçi yılda orus asgerlege Qaraman awlaqda yaxşı qapas berilgen. Türkleni kömegi bulan qumuqlar olanı quwup çañın çığarğan. Şonu uçun da, men Stambulda bolsam, Soltan-Ahmatğa hürmet etip, onu üstüne barmay, dualar oxumay turup gelmeymen.

Türkiyada bolğan soñ Soltan-Ahmatnı köftesin aşamay qaytmağa da yaramay. Köfte dep lülä-kebabğa oşayğan taza etden etilgen, awzuñnu yallatağan küyde burçu de bulanğı aş. Şo Soltan-Ahmatnı lap da köp süyegen aşı bolğan deyler. Onu mejitini qırıyında Soltan-Ahmatnı köftesin hazirleygen bir neçe kafeler de bar.

– Siz Türkiyada bolmağan çaqı zamannı içinde ondağı politika hallar da, Türkiyanı başın tutğan hakimler de alışınıp tura. Artdağı waqtide, men bilegen küyde, bir taypalar Atatürknü onça kökge çüyüp maqtamay. Siz şonu esledigizmi? Ne yimik almaşınıwlar bolğan?

– Saylawlardan soñ islamçılar, olar özleni partiyasına "Aq partiya" dep ayta, hukumatnı başın tutdular. Bizde islamçılar dese, olanı qorqunçlu hal bulan baylayğanlıq merdeşlenip qalğan demege yaray. İslamçılanı arasında da islamçılar (islamistler) bola. Türkiyada türkler radikallağa hatdan ozup, islamnı yürütegenler dep ayta. Hukumatnı başın tutğanlar qanunlar, yoruğu bulan islamçılıqnı yürütegen partiya. Olar hakimlikge gelse de, misal uçun, demokratyağa baylawlu erkinlikler başğa qırqılmağan, taydırılmağan. Soñ da, islamçılıqnı yürütegenler gelgenden berli Yewropa birligine girebiz degen harakatlar güçlense tügül, zayıp bolmağan. Bu olardan qorqma tüşmeygenni görsete. Busa da, Türkiya demokratya merdeşlerde yaxşı küyde mekenleşgen bir dewlet paçalıq dep taşdırıp aytma süyemen.

Bir zamanlar islamçılıqnı yürütegenler hukumatnı alsa, bu Türkiya İranğa aylanajaq degen qorquwlar bar edi. Türkiya İranğa aylanajaq, olanı yoluna tüşejek dep qorqmağa tüşmey. Nege tügül, gertiden de, demokratya onda merdeşlengen, kürçülengen. Köp partiyalı sistema yaxşı küyde labarın salıp mekenleşip olturğan. Bir taypaları süyse de, Türkiya İran bolup bolmay. Demokratya saqlanajaq, ozoqda, sentäbrni 12-sinde olarda konstitusyasına baylawlu referendum ötgerilejek.

Partiyalanı arasında da hali onda yabuşuw yürülüp tura.

Şunu aytayım. Bizde, Rossiyada yimik, onda yalğan partiyalar yoq. Onda öz ideologyası, elektoratı bulanğı gerti partiyalar iş göre. Harisi hukumatnı başın tutğanlağa da, özgelege de tuwradan sözün, oyun ayta. Atatürkge baylawlu aytsam, ozoqda, Türkiyada Atatürknü süymeygenler yoq dep aytıp bolmayman. Tek şo yıllarda, qıstawullu yıllarda, Qurtuluş sawaşnı dewüründe Atatürk bolmağan edi busa, bugün, baliki, Türkiya paçalığı da bolmas edi. Türkler köp ayta bola: Allah qıyınlı halın görüp, bir paçalıqğa, bir xalqğa kömek etmege süyse, şo milletni arasından şolay Atatürk yimik liderleni yarata. Gertiden de, xarlısızlığı uçunğu yabuşuwlarda Atatürk yimik lider bolğanlıq — türkleni ullu nasibi, qısmatı dep aytma yaray.

– Xalqnı yaşaw halı ne darajadadır?

– Men aldağı gezik Türkiyada 17 yıl alyaqda bolğan edim. Bizde aqça millionlar dep yürülegen zaman xalqnı esindedir. Şo waqti men xata tügül busam, bir dollar millionğa tiye edi. Hali busa türk lirası, bir dollarğa teñ gele dep aytmağa yaray.

Soñ da, ekonomikası, krizisge de qaramaylı, yaxşı göterilgen, öse. Bugün islamçılar paçalıqnı başında toqtasa da, krizis Türkiyağa zaral geltirmegen paçalıqlanı biri demege yaray. Artdağı zamanlarda Rossiyanı da, Türkiyanı da aralıqları birden-bir ösüp, bekleşip tura. Bulaylıq özgeleni yimik meni de quwandıra. Onda D.Medwedew de, W.Putin de barıp, ondan da artıq dığarlağa, razileşiwlege qollar saldılar. Bugünlerden tutup viza da taydırıldı.

Sözümnü bitdire turup, aldağı geziklerde yimik Yalowada Türk dünyası birdağı keren quçaqlaşdılar, qarşılaşdılar, tanış boldular dep aytma süyemen. Dosğa dos bolup, duşmanıbıznı tanıp yaşama enniden soñ da gerekbiz. Enniden soñ da, yañız türk milletleni arasındağı tügül, özge xalqlar bulanğı dosluqnu da artdırma gerekbiz. Bir topuraqda yaşağan soñ, dosluq bolmasa dawlar, duşmanlıq bulan yaşaw toraymay. Dosluqnu saqlawda, bekleşdiriwde, gelişdiriwde men barıp ortaqçılıq etgen yimik cıyınlanı, gengeşleni, qurultaylanı aslu rolü barğa şeklik etme tüşmey. Soñ da, bizge "Tilde, pikirde, işde birlik" şo ruhda çalışmağa zaman bolğan (gelgen)" dep aytma süyemen.

Laqırlaşıwnu yazğan Paxu Haybullayewa.

Opublikowano: gazeta "Yoldaş", 6 awgusta 2010.

Sm. takje na latinise Kamil Aliew: "Tilde, pikirde, işde birlik" şo ruhda çalışmağa zaman gelgen"