Sentäbr aynı 15-nde Dağıstan yañı bayramın belgiledi ("Dağıstannı xalqlarını birligini günü"). Şonu ötgeriwge xalqnı kisesinden neçaqı aqça xarjlanğanın wa şonu ne payı urlanağanın, tüzün aytğanda, men bilmeymen. Tek köp zatlağa şeklenemen. Yüregime qol salıp, ant etip söylesem, men göterme süyegen masʼalanı aslu yanı aqça-xarj da tügüldür.
Yıllar-ahwalatlar görsetegen küyde, üstden taba buyruq berip toqtaşdırılğan bayramnı xalq xıylı zaman qabul etmey, soñ neçik de üyrençikli bolup, bayramnı aslu maʼnasın tas etip, aşaw-içiwge aylana.
Yañı bayramğa meni bir de qarşılığım yoq. Tek xıylı qıyınlıqlağa tarıp turağan respublikağa birdağı bayram tarıqmı? Bayramdan soñ xıylı maqtawlar çalınğanda tanqıt etip, oyun buzğanlardan görünme süymey edim. Amma el arada yañı bayramğa baylawlu har türlü pikrular, yanaşıwlar çalına. Eger de, gertiden de, biz şo gün birigiwnü günü bolğannı süye busaq, geligiz, açıqdan xalqnı arasında yürülegen pikrulağa qulaqasıp qarayıq.
Birinçiley, adamlar aytağanğa göre, milletleni birigiwnü masʼalasın bir tarixi ahwalatğa baylama toqtaşğan soñ şonu iñ başlap el arada haqlaşıp, xalqnı oyuna salıp, bir hasilge gelme tüşe edi. Ekinçiley, nege XVIII asrudağı ahwalatlar ülgü bolup alınğan. Ondan alda wa ondan soñ bizin birligibizni belgileygen işler bolmağanmı?
Ondan qayrı da, Nadir şahnı Dağıstanğa etgen çapğınına baylawlu alimleni hali de mekenli, bir pikruğa gelip hazir oyu yoq. Xasbolat şawxal — o zamanğı xanlanı lap güçlüsü, başlapğı waqtilerde Nadir şahnı yanın tutup yürügen wa şo dawda ne ol, ne onu xalqı ortaqçılık etmegen. Pötr paçanı zamanlarında Xasbolatnı atası Adilgereyni har türlü hillalar bulan orus qalağa geltirip, soñ buğawlağa qantarlap, Areseyni qaytmas yerlerine yibergenin ulanı unutğan bolğan dep esime gelmey. Ondan qayrı da, Xasbolat atasını qıyınlı mühletinde dağıstanlılar tiyişli küyde yaqlamağan dep yüreginde açuw tuta bolğan. Belgili küyde, atasın yoq etgende, oruslar bütün şawxallıqnı tozğan bolğan. Tek Nadir şahnı kömegi bulan Xasbolat şawxallıqnı yañırtğan wa özüne şo işde yan tartmağan dağıstanlılanı unutmağan.
Men şo aldağı dewürlege qaytağanım nehaq tügül. Bizin milletleni arasında tarixni "yuwurğanın" özlege tartma qarayğanlar kemimey. Harisi öz milletin ör etme qaray. Eger de bizin milletleni birikdirme süye busaq, bırınğıda bolğan ahwalatlağa tayanmaylı, haligi pakarsızlıqğa qarşı yabuşma çaqırıp çalışsaq, baliki, şo zaman bir umpahatlı natijağa yetişer edik.