Qalamdaşıbıznı qutlaybız!
Gazet güçlü wa oxuwçuğa bek taʼsir etegen qural ekenni yaşaw görsetip tura. Özü çıqma başlağanlı 93 yıl tamamlanğan "Yoldaş" da, bugün özünü 20 yıllıq yübileyin bayram etegen "Qumuq tüz" gazet de şonu ayroqda açıq küyde isbat ete.
Qumuq tüzde tüzlük, haqlıq, ayanlıq bolsun uçun, "Qumuq tüz" gazetge pahmulu curnalistler cıyılğan. Dilbar tilli, esli busa da qalamı qajımayğan Mahammatamin Adilxanow, Raşit Harunow, Maqsut Çeriwxanow, Gögürçün Atayewa wa köp özgeleri gazetini orta bağanası bolup, onu oxuwçunu özüne maqnatisdey tartağan darajada yürüte.
Gazet "can azıq" degen qudratlı terekni dönmeygen aslu tamuru. Şo tamur "Qumuq tüz" gazetge de dahni berip tura. Şo dahnini axırı-artı bolmasın.
"Qumuqtüzlüleni" wa onu köp sanawdağı oxuwçuların, "Yoldaş" gazetni barı da qullukçuları yübileyi (yübileyibiz) bulan haq yürekden qutlay, sizge nasip, sawluq, yaratıwçuluq işigizde dağı da ullu üstünlükler yoray.
"Yoldaş" gazetni redaksiyası
Ötgen yıllanı esge alıp...
1990-nçı yılnı iül ayında qumuq gazet açılajaq degen xabar xalq arağa yayıldı. Soñ, soñ şo süyünç xabar tüz bolup da çıqdı. Aradan köp zaman getmeyli, yañı gazetni redaktoru bulan tanış boldum. Ol özüne 25 yıl bolağan Raşit Paşayewiç Harunow edi.Redaksiyağa ayrıça berilgen binabız yoqğa göre, biz "Drujba" degen gazetni binasında zamanlıqğa sıyındıq. Lap başlap gazetge neçik at taqmaqnı masʼalası arağa salınıp oylaşındı. Axırda "Tüznü tañı" degen atnı toqtaşdırdıq. Ekinçiley, gazetge maqalalanı hazirleme girişdik. Şolluqda, gazetni birinçi nomeri çığağan gün yetişdi. Açıq etip aytğanda, şo gün awgust aynı 3-yü edi.
Tipografyanı qulluqçularını qumuq tilde nabor etme sınawu yoqğa göre, gazetni çıqma gerek zamanı geç bolğunça uzatıldı. Geç çığarsaq da, çığarma bolduq. Şonu qolubuzğa tutup, başlapğı tuwğan yaşdan süyünegendey, betlerin açıp ajayıp quwandıq. Ekinçi gün, soñ da sawlay cuma köp sanawdağı oxuwçularıbız bizin üstübüzge gele başladılar. Yılnı ortasında çıqma başlağan gazetge yazılmaq uçun, olar xarjın ayamadılar.
Gazetni başlapğı nomerin çığarağanda, bizge kömekge sınawlu curnalistler Alaw Aliyew, onu artı bulan Cawat Zakawow gelgen ediler. Olar getgen soñ, redaktor da, men de "Tüznü tañın" cumada üç keren çığara turduq. Aradan aylar, yıllar öte turup, gazetni qulluqçularını sanawu artma başladı. Maqsut Çeriwxanow, Cennet Akayewa "Drujbadan" bizin gazetge işleme çıqdılar. Olardan soñ Rasul Qoytemirow, Arip Hüseynow, Yusup Mahammatow yimik pahmular bolağan qoşumun etip turdular. Şo zamanğı ştatda tügül muxbirleribizden yaxsaylılar Harun Hajiyew, Muxtarpaşa Haşımow, qarlanürtlular Mahaç Şixaliyew, Soltanali Şañereyew, endireyli Zawur Sirajutdinow, xamawürtlu Adilgerey Adilxanow, temirawullu Maharram Alimhajiyew, botayurtlu Musapir Batırow, gazetni işine qurşalıp, artın üzmeyli maʼlumatlar, maqalalar yazıp, "Tüznü tañını" aburun götermekni hayın etdiler. Demokratya qaydanı qabul etgen bizin gazet, yazağanlanı artğa tebermeyli, olanı sesleniwlerin, paydalı pikruların, nasihatların nomerden-nomerge bere turdu. Muna şo sebepden gazetge baqğan yaqda oxuwçunu yanından inamlıq tuwulundu. Gerti zatnı yazğannı kim süymey?
Tüzü, bizin gazetni çığışına razisizlik bildiregenler de boldu. Olar özleni añlawunda "Qumuq tüz" milletçilikni örçükdüregen gazet dep aytmağa süye ediler. Şo şolay tügüllügün zaman özü görsetdi.
Gazet geng küyde xalq arağa yayılıp turağan yıllarda bizin arabızğa Gebek Qonaqbiyew, Gögürçün Atayewa yimik pahmular qoşuldu. Özleni şiʼruların gazetni betlerinde peçat ete turup, olar bir waqtini içinde curnalistikağa göçdüler. Hali olanı maʼna wa çeberlik yandan ör darajada yazılğan maqalaların rayon wa respublika gazetlerde de oxuma bolasan.
Açıq kökde esde yoqda çığıp qalğan yulduzday muallim wa til axtarıwçu İbadulla Hajiyewni pahmusu oxuwçularıbıznı ötesiz süyündürdü. Ol pikrusun haqıllı wa tergewlü küyde aytıp bola. Gelejekde onu yolun uzatajaqlar da arağa çığar buğay. Alyaqda, özler yazmasa da, bizin gazet bulan baylawluq tutup, yazılıwnu waqtisinde kömekleşip, redaksiyağa tez-tez gelip, qurdaşlıq yürütüp, şat wa paşman günleribizge tabılıp turğan, enni o dünyağa göçüp misginler bolğan adamlarıbıznı da bugün esge alma borçlubuz. Allah cennet ahlü etsin olanı. Ozoqda, bizin işibizde çetimlikler de, yañılışlar da, bizge çataq salma qarayğanlar da yoq tügül. Tek bayramıbıznı aldında şo haqda betleşiwler, kantlar etip turmayım.
Hali: "Gazet mağa ne berdi?", — degen sorawğa qısğaraq cawabımnı qaytarayım. Birinçiley, "Qumuq tüz" meni yaşawğa başğaçalay qarama üyretdi, adabyat yolumdağı ösüwüme ullu taʼsiri boldu, oylarımnı erkin küyde aytmağa yol açdı. Ekinçiley, redaksiyada mağa ağalar da, iniler de, qızardaşlar da tabıldı. Ömürüñ uzaq bolsun, ayawlu "Qumuq tüzüm"!
Mahammatamin ADİLXANOW
Bar bolğun!
Gazetibiz çıqma başlağan günler göz aldıbızda. Gazet cumada 3 keren çığa. Redaksiyağa şahardan da, yurtlardan da gelegenler köp. Rayonda birinçi bolup anatilibizde çıqğan gazetibiz, otuz yıllardan soñ can girip, yañıdan çıqma başladı. Redaksiya xozğalğan balcibin uyaday ökürüp işley. Barıbız da gazetibiz barğa şatbız wa öktembiz.
Soñ ne boldu da? Ne bolağandır, xalq komitetler tozuldu. Muratlarına yetmey, xalq göñülsüz boldu. Redaksiyağa yürüş de az boldu. Gazetibiz de cumada 2, soñ busa 1 keren çıqma başladı. Gazetni aylanasındağı harakat-harasat osallaşdı. Xozğalğan balcibin yaşik buzulğan yaşikge oşadı.
Dür, süysek de, süymesek de bugüngü hal şolay. Munu sebepleri nedir? Bir-birewler gazetibizge: "İdeyasız gazet, qaydağı boş zatlanı yaza, bir maʼnası yoq, oramdağı şakü-şükü laqır, oxuma zat biz çi tapmaybız, yazılma da göñübüz gelmey", — deyler. Muna munda bu yoldaşlar bulan razi tügülmen. Men redaksiyada har cuma degenley bolaman. Ondağı halnı bilemen. Redaksiyada özünü işin bilegen, işlep de bajarağan, ana tili uçun da, xalqı uçun da yüregi awruyğan yoldaşlar işley. Gazetdegi bir materialnı siz uşatmağan dep, sawlay gazetni yerge urma yaramas. Olay adamlar gazetni sawlay oxup awara da bolmay. Bir çöp çaqı zatğa ilinip, ullu qawğa sala.
Gazetibiz busa informasya yaqdan da, xalqıbıznı adabyat, tarix, til, madanyat masʼalaların göteriwde de yaman işlemey. Muna bu yaxşı çı! Dağı sağa ne gerek, yoldaş! Eger sen artıq yaxşı yazıp bola busañ, yazıp redaksiyağa yiber — çığarajaqlar.
Men oylaşağan küyde, bugüngü çetim halnı aslu sebepleri şulardır. Birinçisi — gazetni xarj bulan taʼmin etegen idara aqçanı qısa. Ekinçisi — qumuq xalqnı patriot hisi 20 yıl aldan ese şaylı töbende. Üçünçüsü — xalq telewizorğa, kompüterge, İnternetge, telefonğa yabuşğan. Oxuwda hayı yoq.
Meni hisabımda, şular barı da — zamanlıq hawaslıq. Xalq can azıqsız yaşap bolmay, can azıqnı bir tarmağı busa — gazet. Gazetibizge uzaq ömür de yorap, bar bolğun "Qumuq tüzüm", deymen.
Musapir BATIROW. Xasawürt
Anadaş gazetim — quwançım
"Qumuq tüz" gazetibizge yigirma yıl tamamlana. Şo yıllanı içinde anadaş gazetibizni betlerinde qumuq xalqımnı bay awuz yaratıwçuluğu yañı güç, yañı talpınıw bulan çeçek açdı. Aytağanım, belgili folklorist, curnalist wa Dağıstannı at qazanğan muallimi Mahaç Şixaliyewni qast etiwü bulan söne turağan yada alham etme yaray dep aytma bolağan xalqnı nasludan-nasluğa, dewürlerden-dewürlege sınala gelgen altın sözü "Qumuq tüzde" canlandı. Şonu natijasında awtornu "Asrulardan gelgen altın söz" degen kitabı basmadan çığıp, köp oxuwçulağa sawğat bolup tabıldı. Meni özümnü de "Aytıwlağa arqa tayap" degen metodika kitabımnı yarqıçları başlap "Qumuq tüzde" çıqğan edi.
Yübileylerde sawluq, nasip yoralağanı, alğışlı sözler aytağanı barıbızğa da ayan. Şonu bulan birge gazetni betlerinde yurt yaşawğa, baw-baxçanı ösdürüwge bağışlanğan maqalalar bolma gerek dep oylaşaman. Sebebi — gazetni oxuwçularını köbüsü topuraq bulan baylawlu. Gazetni betlerinde türlü-türlü adamlar bulan etilegen Gögürçün Atayewanı bayanlıqları oxuwçulanı tergewün tarta. Men es etgen zat — G. Atayewa dialognu ustası.
Ayrıça Mahammatamin Adilxanownu haqında söz aytmasa bajarılmay. Onu har sözü — cawhar. M. Adilxanow, oxuwçuğa belgili ahwalatnı haqında yaza busa da, onu yazağan merdeşi tergewüñnü tarta, yazğanların qaytıp-qaytıp oxuma süyüp qalasan. Gazetde sport yañılıqlanı da öz zamanında axtarıp, oxuwçulağa yetişdirme bajarağan İzmulla Hajiyew ör qıymatğa layıqlı. Maqsut Çeriwxanow yazğan maqalalar da daray elekden çıqğan tilni sıylı taşlarıdır. Ol özü yazağan maqalalanı üstünde qanığıwlu küyde işleygenin köbüsü oxuwçular tergewsüz qoymajaq.
Gazetibizni 20 yıllıq yübileyi bulan qutlay turup, onu qulluqçuları bir keren sama qumuq yurtlarda birge cıyılıp, yurt intelligensiya bulan cıyın ötgerip, onu yaşaw-turuşu haqda materiallar etse, gazetge yazılajaqlar xıylığa artajaq edi. Bu maripatlı wa canlı işde busa utdurajaqlar bolmajağı haq.
- degen satırlanı gelejekge göz qaratıp, gazetni oxuwçularını sanawu da artar, yazılağan maqalalanı san yanı da türlener degen oy bulan qalaman.
Maharram ALİMHAJİYEW. Rossiyanı Curnalistlerini soyuzunu çleni
Ömürüñ uzaq bolsun, "Qumuq tüz!"
Bu yılnı awgust ayında Xasawürt rayon wa şahar camyat-politika gazeti "Qumuq tüz" basmadan çığağanlı 20 yıl bite. Onu qulluqçuları başında Raşit Harunow da bulan, işindegi ör darajaların aytmağanda da, oxuwçulanı har-bir yanından qurçun qandırağan maʼnalı, paydalı maqalaları bulan gazetni bugünlege yerli yetişdirmege bajarğanlar.
Men "Qumuq tüz" gazet bulan tezden berli tığıs aralıqlar yürütemen. Gazetni redaksiyasında kasbusuna terenden tüşüngen, pahmulu, rahmulu, bajarıwlu, qıyınlıqlağa, çetimliklege çul bermeygen yoldaşlar zahmat töge. Olardan Raşit Harunow, Maqsut Çeriwxanow, Mahammatamin Adilxanow, İzmulla Hajiyew, Gögürçün Atayewa wa Cennet Akayewa yimikleni ayrıça esgerme yaray. "Qumuq tüz" gazetni çığarıp, onu yigirma yıllıq çağına yerli yetişdirgen redaksiyanı barı da qulluqçuların yübiley bayramı bulan qutlayman. Olağa barısına da yaxşı sawluq, nasip, işinde üstünlükler-örlükler, ojaqlarına bereket wa toqluq yorayman.
Ömürüñ uzaq bolsun, "Qumuq tüz"!
Sağa gelejekde de qumuq xalqnı ruh, til, qılıq baylığın artdıra turup, nasludan-nasluğa, asrudan-asruğa uzaq ömür sürmege nasip bolsun.
İsa BAHAWOW, afğan dawnu weteranı. Hajimajahatürt
Opublikowano: gazeta "Yoldaş", 6 awgusta 2010.