Bir geçe bir tüş gördüm, tüşümde bir tamaşa iş gördüm dep başlanağan yommaklanı ullulardan köp eşitgenmen. Awrup azarxanada yatahanda, şolay bir tamaşa tüş görüp, kök urğanday uyanıp getdim. Tüşümde paçalıknı amanlığın saklayhan kamitetni Xasawürt şahar bölügünde işlegen kurdaşım, polkownik Bakiy Bakiyewni gördüm. Ol maha: "Barıhız da meni unutup kaldığız", — dep xatircan boldu. Ol arabızdan getgenli 20 yıl bola.
Bakiy Bakiyew Köstekni xalqını aldında yetimlikde ösgen. Atası Şixsoltan 1943-nçü yılda Watan dawda can bergen. Aradan köp de getmey anası da geçingen. Bakiyni gelejegi anasını qardaşını qolunda qala. Ol onu o zamanğı qıyınlı waqtilerde ösdürüp, tarbiyalap, oxutup, üy ete, gelejek yaşawha soqmaq aça. Bakiy qanıhıwlu küyde oxup, yurt şkolanı tamamlay, Xasawürtdahı peduçilişeni bitdire. Ondan soñ asgerde watandaş borçun kütüp, Orconikidzedegi pediistitutnu ör qıymatlağa tamamlap, Köstek şkolada muallim, soñ şkolanı zawuçu bolup işley.
Şkoladan Bakiy Bakiyew kompartiyanı Xasawürt rayon komitetini taklifine göre paçalıqnı amanlığın saqlayğan komitetni Xasawürtdahı şahar bölügüne işge girişe. 1977-nçi yıl Nowolak rayonnu, soñ Babayurt rayonnu bölüklerini naçalnigi bolup da işlegen.
Amanlıqnı saqlayğan komitetge işge tüşgende, ol özüne tapşurulhan cawaplı qulluqda barı da bajarıwluhun salıp çalışa. Özden qılıqlı, qoççaq ulan Bakiyni güçü-quwatı, oyu işine baqdırıla.
Bakiy yaşawda sabur-salamat, işin yürütüp bolağan, aburha-sıyğa layıqlı adam edi. Ol qurumlaha işge çıhahanda, kollektiv onu yiberme süymey. Amma o zamanda kompartiyanı qararına kim qarşılıq etip bola edi?!
Bakiy bulanhı bizin dosluhubuz onu yaşawunu axırınçı günlerine yerli yürülüp turdu. Aralığıbıznı tatıwluğu onu yimik meni de tat ete edi. Meni bulan yuwuqluq yürütgenleni arasında meni göñümnü suwutğanlar köp bolğan. Amma Bakiy bulanhı aralıq meni heç hökündürmegen. Xalqnı arasında da onu ullu aburu barha köp kerenler şahat bolhanman. İssi yüregi wa şat irjayıwu bulan ol adamlanı özüne bir tamaşa tartahan, sözge usta adam edi. Onu bulan men köp bolhanman, yal alhanman, köp şaharlanı gezegenmen, tek yalqıw ne ekenni bilmegenmen. Özünü teñi bulan da til tabıp bolmayğan adamlar bola. Bakiy busa ullu bulan da, giççi bulan da bir küyde qıyışıp bolağan adam edi. Tıñlamağa da, tıñlatmaha da onu yimik usta gişini men az görgenmen. Ana tilibiz qumuq tilni de Bakiy özü yaratğanda yimik bile edi wa bek ustalıq bulan qujurlu laqır da ete edi.
B. Bakiyewni muallim wa soñhu çekist zamanında özünü qumuq xalqını ol baş qoşmahan, kömekçi bolmağan tarmahı qalmağan dep aytma yaray. Ol işlegen, oxuğan yerinde, xalq arada, elinde bolup turağan ahwalatlanı birisini sama da qırıyından ötüp getmeyli, özünü giççi xalqını wa ullu elini nasibin, talayın artdırmaq uçun qast etgen. Özünü güç qollanahan işinde de ol birewnü de can yerine tiymey, tarıq yerinde uyaltağan qaydada aytıp, tüzlep, kimni de yolğa salğan. Şonça yıllar cawaplı işde işlep, Bakiy bir adamnı da yahın sındırğan dep eşitmedik.
Bakiy özüne ömürlük yaşawuna yoldaşha Lwowsk yurtlu, atı-işi sawlay elge-yurtğa belgili, Qaziürt xalqnı öktemligi Moqaw Zabitownu qızı Şaxluqnu aldı. Ol bek yaxşı ojaqda tuwup, ösüp tarbiyalanhan, bilimli, rahmulu tiştaypa edi. Şaxluq Bakiyni xaparsız ölümün başdan geçirip, köp yıllar qayğıda bolsa da, ruhdan tüşmedi. Ahlüsün tas etgen qayğı, suw aşağan yar yahalar yimik, dahı saw bolmay. Hali bugünlerde Şaxluq, ana süyüwü bulan atasız qalhan awletlerin, qıyın-tınç dep qaramay, özbaşına tarbiyalay.
Bakiy Bakiyewni ölümü neçik bolğannı haqında yazayıq. Ol Watanını aldındahı cawaplı borçun kütmek uçun uzaq komandirowkaha yiberildi. Getgençe ol sawbollaşma gelip, tohuşmalar etip getgeni bugün yimik esimde. Baqdırılağan "komandirowkaha" barmay qalıp da bola degen xabarlar bolsa da, patriot hislerde tarbiyalanhan Bakiy Bakiyew Watanını axırınçı borçun kütmege göñüllü küyde getdi. Onda ol yürek awruwdan geçingen degen xabar gelip, qardaş-dosun sesgendirdi. Olar gözyaşların yaşırıp, sesin qırğa çıharmay, hınq urup yılay ediler.
Watanını aldında borçun kütgeni sayalı, Bakiy Bakiyewge polkownik çin berildi wa paçalıqnı Qızıl Yulduz ordeni bulan sawğatlandı. Şoğar göre Bakiy Bakiyewni atın özü tuwğan, ösgen, yaşağan ata yurtundahı bir oramha qoysa da yaramay qalmas edi. O da yurtluları Bakiyge etgen abur-sıydan qayrı da, ösüp gelegen nasluğa patriot ruhda tarbiyalanma kömekçi bolar edi.
Opublikowano: gazeta "Yoldaş", 25-01-2008 (Amir Aliyew — çlen soyuza curnalistow Rossii, zaslujennıy veteran.)